یکی از راه های کوتاه و آسان اسلام برای رسیدن به درجات و مقامات والا، شب زنده داری و تهجد است. تهجد به نوعی خاص از احیا و بیداری شب گفته می شود که در آن شخص برای ذکر الهی بیدار می ماند و با خواندن قرآن و نماز به عنوان دو مصداق کامل ذکر، خود را برای پرواز و سلوکی عاشقانه و عارفانه آماده می سازد.

طبق گزارش قرآن شب زنده داران، این پروازهای شبانه و عارفانه و عاشقانه خود را تا زمانی ادامه می دهند که به مرتبه یقین برسند که نوعی مرگ و فنای اختیاری است. در این زمان است که به حکم قرب فرایض و نوافل، دیگر میان بنده و معبود فاصله ای جز عبودیت و الوهیت نمی ماند و سخن بنده و عملش عین سخن خدا و عمل اوست و غضب و رحمت خدا در بنده و غضب و رحمت بنده در غضب و رحمت خداوند ظهور می یابد. بدین ترتیب با اشاره به مقام فنای خود می گویند: «نزلونا عن الربوبیه و قولوا فینا ما شئتم».

انسان موجودی است که با عزم و اراده خویش می تواند خود و جامعه را به جایگاهی برساند که بیرون از وهم و پندار بسیاری از موجودات برتر جهان از جمله فرشتگان خردمند است. از این روست که خداوند مسئولیت خلافت الهی خویش را به ایشان سپرده است.

آموزه های قرآن بر این نکته تاکید دارند که انسان از همت بلند خویش در مقام مظهریت پروردگاری و ربوبیت می تواند نه تنها زمین را آبادان کند بلکه می تواند امورات دیگر عوالم از جهان مادی و معنوی را به عهده گیرد و هر کسی را به مقام بایسته و شایسته خود برساند.

همت از مقوله هایی است که پس از انتخاب سال ۸۹ توسط رهبر معظم انقلاب به عنوان سال «همت مضاعف و کار مضاعف» بر سر زبان ها افتاد و رسانه ای شد. البته این گونه نیست که پیش از این کسی به این مقوله توجه نداشته باشد، زیرا اصولا دستاوردهای بزرگ ملت ایران در زمینه هایی چون دانش هسته ای، لیزر، سدسازی، نانو فناوری، مهندسی و مانند آن، جز به همت بلند و کار زیاد دانشمندان جوان و علاقه مند تحقق نمی یافت.

انسان، اشرف مخلوقات

براساس آموزه های قرآنی انسان برترین و شریف ترین آفریده خداوندگار است. لذا همه هستی تحت تسخیر انسان است و انسان از قرارگاه زمین بر همه هستی به عنوان خلیفه الهی حکومت می کند تا هر آفریده ای را به کمال شایسته و بایسته خود برساند.

کرامت آدمی در این است که با بهره گیری از آموزه های الهی و حرکت در مسیر تقوا وعدالت، عبودیت را در خود تقویت کرده و به خداوند تقرب اسمایی یابد و با فعلیت اسمای الهی سرشته شده در ذات خود، مظهریت الوهیت الهی شده و متاله گردد و آن گاه در مقام مظهریت ربوبی به پروردگاری همه هستی اقدام کند.

نگاه اسلام به حیات فردی و اجتماعی نگاهی بلند و عالی است. از این رو وظیفه انسان را در زمین آبادانی معرفی می کند تا از این طریق در نقش خلافت الهی وظیفه خود را انجام دهد. بنابراین به تجارت و اموری دیگر به این عنوان توجه دارد که در تحقق این اهداف عالی می تواند نقشی ایفا کند. پس هر چه قدر ارزش مادی تجارت زیاد باشد، تا وقتی اهداف معنوی اش مورد توجه نباشد و به اجتماع و اخلاق و مصالح عموم زیان رساند، از نظر اسلام بی ارزش است.
بدین سبب، تحصیل مال از راه ربا، احتکار، غش در معامله، کم فروشی، بی انصافی، دروغ و امثال آن که موجب رکود چرخهای اقتصادی است، در اسلام ممنوع است؛ چرا که اقتصاد به عنوان قوام جامعه باید موجبات تعالی فرد و جامعه شود نه آن که انسان و جامعه را به بند کشد.

شجاعت، نیاز امروز و فردا

شجاعت که در فارسی از آن به دلیری تعبیر می شود، یکی از فضایل اخلاقی و هنجارهای پسندیده در حوزه رفتاری است که سر منشا بسیاری از دستاوردهای فردی و اجتماعی است. از این رو همواره از شجاعان در تاریخ تجلیل شده و در هر کشور و سرزمین، داستان ها و افسانه هایی از شجاعان سینه به سینه روایت شده و می شود. براین اساس می توان تاریخ شفاهی ملت ها و یا کتب مورخان آزاده را داستان شجاعان نامید.

تاثیرگذاری این خصلت و خصیصه در زندگی فردی به ویژه اجتماعی ملت ها تا آن اندازه است که حتی می توان گفت در کنار زبان و نژاد و مذهب، زندگی شجاعان است که هویت فرهنگی ملتی را شکل می بخشد و به آن جایگاه استقلالی می بخشد.

رمضان ماه خودسازی است. در این ماه به فضل و عنایت خاص الهی، شیاطین به بند کشیده شده اند و فرصت خاصی برای خودسازی فراهم می آید. دوره کوتاه سی روزه ماه رمضان و شرایط استثنائی آن موجب می شود تا بندگان میهمان خدا باشند و از سفره برکات همه جانبه خداوند بهره برند. مائده الهی چنان گسترده است که هر انسانی می تواند از آن سود برد. تنها زیانکاران هستند که از این سفره بهره ای نمی برند و بر سر سفره سی روزه الهی ماه رمضان حاضر نمی شوند.

بی گمان اعتماد عمومی، بزرگ ترین سرمایه هر جامعه و ملتی است و سرمایه اجتماعی، مهم ترین عامل شکوفایی و بالندگی هر جامعه ای بشمار می رود و همین سرمایه اجتماعی از سرمایه های اقتصادی باارزش تر و تأثیرگذارتر می باشد؛ زیرا فقدان سرمایه اجتماعی، به معنای فقدان عناصر معنوی هر جامعه است که روح آن را می سازد هر جامعه ای نیازمند عناصر معنوی است تا به عنوان عامل نرم افزاری عوامل سخت افزاری را در کنار هم نگه دارد. از این رو، عامل معنوی همانند سیمان عامل چسبندگی اجزای سختی چون آجر و دیگر مصالح است.